pH en chloor in je zwembad: waarom je beide moet meten

Kort antwoord: chloor doodt ziektekiemen, maar de pH van het water bepaalt welk deel van dat chloor in de sterkst werkende vorm aanwezig is. Bij een te hoge pH werkt hetzelfde chloorgehalte minder goed; bij een te lage pH kunnen huid, ogen en installatie last krijgen. Daarom meet je ze altijd samen, corrigeer je eerst de pH en beoordeel je daarna de ontsmetting.

Wat meet je eigenlijk?

pH zegt hoe zuur of basisch het water is, op een schaal van 0 tot 14. Water met pH 7 is neutraal. Voor thuisbaden en spa's noemt de Amerikaanse CDC een aanbevolen bereik van 7,0 tot 7,8.

Vrij chloor is het chloor dat nog beschikbaar is om te ontsmetten. Het is de waarde die je op een teststrip of in een testkit meestal als "free chlorine" of "vrij chloor" afleest. Daarnaast bestaat gebonden chloor: chloor dat al heeft gereageerd met vervuiling en nauwelijks nog ontsmet. Sommige tests tonen ook "totaal chloor", de som van beide.

Het verband tussen pH en chloor

Als chloor in water oplost, ontstaan twee vormen: hypochlorigzuur en hypochloriet. Samen vormen ze het vrije chloor. Hypochlorigzuur is de veel sterkere ontsmetter, en de pH bepaalt de verhouding tussen beide. Hoe hoger de pH, hoe kleiner het aandeel van de sterke vorm. Dat leggen onder meer de Britse Pool Water Treatment Advisory Group (PWTAG) en de CDC uit.

Twee praktische gevolgen:

• Een gemeten chloorwaarde zegt niet alles. De gangbare DPD-test meet beide vormen samen. Bij een hoge pH kan de chloorwaarde er dus goed uitzien, terwijl de ontsmetting minder krachtig is dan je denkt.

• Eerst de pH, dan het chloor. Wie chloor bijdoseert terwijl de pH te hoog is, probeert een probleem met de verkeerde knop op te lossen.

Te laag is ook niet goed: volgens de CDC kan een pH onder het bereik huid en ogen irriteren en de installatie aantasten.

Aanbevolen waarden volgens de CDC

ppm betekent hetzelfde als mg/l. De CDC raadt af om stabilisator of gestabiliseerde chloorproducten in spa's te gebruiken. Houd altijd ook de instructies van je installatie en producten aan: die kunnen voor jouw situatie een specifieker bereik geven.

Je type systeem maakt verschil

Hoe pH en chloor zich gedragen, hangt mede af van hoe je ontsmet:

• Chloortabletten of -granulaat met stabilisator: de stabilisator beschermt chloor tegen afbraak door zonlicht, maar stapelt zich op in het water. Daardoor heb je een hoger vrij-chloorgehalte nodig.

• Vloeibare chloor of ongestabiliseerd product: zonder stabilisator breekt chloor in de zon sneller af; meet vaker op zonnige dagen.

• Zoutelektrolyse: het systeem maakt zelf chloor uit zout. Je meet nog steeds pH en vrij chloor, want de productie moet passen bij het verbruik.

• Spa of hottub: door de hoge temperatuur en veel gebruik op weinig water kan het verbruik snel oplopen.

De samenstelling van je product bepaalt ook het effect op de pH. Kijk daarom altijd naar het etiket van het product dat jij gebruikt, in plaats van naar een algemene vuistregel.

Zo meet je betrouwbaar

1. Volg de instructies van je test. Dompeltijd, afleestijd en volgorde verschillen per merk.

2. Meet op een vast moment, niet direct nadat je iets hebt toegevoegd, tenzij het etiket daarom vraagt.

3. Ken de grenzen van je methode. Volgens de CDC is een DPD-testkit de nauwkeurigste methode voor thuis; teststrips zijn bruikbaar maar minder precies. Bij meer dan 10 ppm chloor kan een test uitbleken en een te lage waarde tonen.

4. Meet pH en chloor in dezelfde ronde, zodat je de waarden samen kunt beoordelen.

Meer over het aflezen lees je in een zwembadteststrip gebruiken en aflezen.

Corrigeren in de juiste volgorde

1. Meet pH en vrij chloor.

2. Ligt de pH buiten het bereik, corrigeer die dan volgens het etiket en je watervolume.

3. Laat het water circuleren en meet opnieuw.

4. Beoordeel daarna het vrije chloor en voeg zo nodig een ontsmettingsmiddel toe, volgens het etiket.

5. Meet opnieuw na de wachttijd die het etiket noemt.

Meng nooit pH-producten en chloorproducten met elkaar: de CDC waarschuwt dat vooral chloor en zuur samen giftige gassen kunnen vormen. Voeg ze apart toe, met tijd ertussen.

Veelgestelde vragen

Waarom loopt mijn pH steeds op?

Dat kan verschillende oorzaken hebben, zoals het type ontsmettingsmiddel, het bronwater of de manier waarop je installatie werkt. Meet een paar dagen achter elkaar op vaste momenten; het patroon helpt jou of je zwembadspecialist de oorzaak te vinden.

Is meer chloor altijd veiliger?

Nee. Te veel chloor kan irritatie geven en metingen verstoren. Streef naar het aanbevolen bereik voor jouw situatie en volg de dosering op het etiket.